spiegel: Levend in aandachtigheid

Over aandachtigheid

Staan we wel eens stil bij het feit dat alle goeie raad die ons wordt aangereikt of die we onszelf opleggen zich situeert in een 'straks' of 'morgen'. Goeie raad is niet bedoeld om het verleden te veranderen. Dat is voorbij, alle goeie voornemens die ook daar aan vooraf gingen ten spijt.
Allerhande cursussen en opleidingen kiezen we nauwkeurig uit om onze toekomst te kunnen aansluiten op de verwachting die ik vandaag koester. Want wat ik morgen wil 'zijn', moet ik vandaag voorbereiden, zo stellen we. Dit maakt dat talloze handelingen die we vandaag uitvoeren, gevoed worden door het beeld dat we ergens binnen onze hersenen koesteren. Maar wordt daardoor de belevingskans van wat zich nu aandient niet telkens een beetje overschaduwd door de 'verlangende ik'? Omgekeerd kan een onprettig beeld naar morgen toe onze stemming vandaag drastisch beïnvloeden. Op die manier wordt onze dag van vandaag voortdurend ingekleurd door de belofte of de dreiging naar morgen toe.
Zodoende wordt ons biologisch lichaam met al zijn capaciteiten en zintuigen een weg opgestuurd die aan de directe beleving van het moment voorbijgaat.
Voelen we onze gezondheid, onze kracht, ons welbehagen nu of morgen? Schuilt aandachtigheid in beloftes en beelden of zit het in het geestelijk moment zelf?

De reflecties van de aandachtigheid-spiegel horen u ook nu te beroeren en niet morgen. Want vandaag is uw dag. En daarbinnen is 'morgen' onbestaande. Net zomin u vandaag het eten opwarmt om het morgen te verorberen.

De wil tot vrijheid en de onmacht om het te bewerkstelligen

In dit hoofdstuk wil ik de ongerichtheid van ons bestaan nader toelichten. Want hoewel we het idee koesteren de touwtjes in handen te hebben, zijn er dagelijks tal van herkenbare gebeurtenissen die aangeven dat dit alleen maar een illusie kan zijn. Wie een einde wil maken aan zijn psychische spanningen zal die illusie moeten doorprikken. Die zal heel het idee van een vrije wil moeten herzien. Deze noodzaak werd al duizenden jaren geleden verkondigd. Maar vooral in onze Westerse cultuur werd daar weinig mee gedaan. "Niet mijn wil maar uw wil geschiedde", was een aanwijzing van formaat dat de mens zich maar beter schikt naar de wetten die in moeder natuur zelf besloten liggen. Maar dat was niet naar de zin van het dominante gedachtegoed dat reeds in de Grieks-Romeinse periode heerste. Homerus liet als eerste blijken dat hij de giftige werking van het bewustzijn doorzag. De Odysseus is één grote aanwijzing waartoe de mens zichzelf zal moeten aanzetten om van dit doodlopend pad af te stappen. Hij beschreef ongetwijfeld zijn eigen levenstocht en het daaruit ontsproten inzicht.

Als we bemerken dat alles aan verandering onderhevig is en een continue stabiliteit onbestaande is, dan moet op zijn minst de mogelijkheid tot verandering daartoe bestaan. Als met de tijd de zon zal uitdoven dan is er een energetisch spel aanwezig die dat toelaat. Als ik geen 80 jaar kan wakker blijven, maar elke avond moe mijn bed moet opzoeken, dan betekent dat niet minder dan dat er iets in mij gebeurt dat daartoe aanzet. Vanuit een steeds meer opgedreven en verfijnder wetenschappelijk onderzoek weten we de plaatsen te vinden binnen onze hersenen die daarbij energetisch veranderen. Daar kan dan wel wat aan gemanipuleerd worden, maar de vraag naar het waarom en hoe van al dat energetisch veranderlijke blijft onbeantwoord voor ons liggen. De 'big bang'-theorie is vanuit ons best menselijk vermogen uitgedokterd maar blijft gekoppeld aan de vraag wat er dan vóórdien was. Waarom al deze vragen nooit zullen kunnen beantwoord worden zal ik verder trachten te verduidelijken. Dit 'duiden' is bovendien ook alles wat er gedaan kan worden. Dat inzicht draagt veel schoonheid in zich, maar kan niet tot bezit gemaakt worden in de vorm van kennis. Het is zoals je op een wandeling een mooie bloem langs de weg opmerkt. Je kijkt er even vol verwondering naar en vervolgt daarna je weg. En ook al denk je even later niet meer aan die schoonheid van die bloem omdat er nu andere dingen op je pad liggen, de bloem is niet plots verdwenen. Ze vraagt niet om blijvend schoon bevonden te worden. Haar geur is er voor diegene die er zich naar richt. En ze wordt niet minder bloem als iedereen er achteloos voorbij loopt.

Vanuit de ervaring dat alles verandert kunnen we nu op pad. Opdat de oerknal tot stand kon komen, opdat mijn relatie tot een breuk kon komen, opdat ik mijn knie stootte aan de tafel, opdat ik zodadelijk kan rechtstaan uit mijn stoel, opdat ik dit allemaal nog maar kan overdenken, opdat ik kan komen te sterven,... moet er op zijn minst iets zijn dat altijd die mogelijkheid tot beweging (verandering) in zich draagt.

Om dit te verduidelijken zal ik een beeld aanreiken dat enige houvast biedt. Neem een elektriciteitskabel met een verdeelstekker eraan. Zolang er niets wordt op aangesloten blijkt er niets te bewegen. Maar sluit ik daar een stofzuiger, een radio, een mixer op aan dan komen plots de dingen tot uiting. Binnen die kabel moet er dus een potentie aanwezig zijn die zodra voorwerpen er mee in aanraking komen zich manifesteren via bepaalde 'bewegingen'. Die spanning binnen die draad is voor niemand direct waarneembaar, laat staan tot bezit te maken. We hebben wel geleerd hoe we die spanning kunnen kanaliseren en richten. Maar we zijn afhankelijk van de energetische mogelijkheden die binnen deze kosmisch 'draad' liggen. We 'knutselen' wat met al die energie die in de potentie van de draad liggen maar blijven er zelf totaal afhankelijk van. Haal de stekker uit het stopcontact en alles valt stil. De duizenden ingenieurs, verkopers en gebruikers die het apparaat tot beweging aanzetten zijn zonder die voorhanden spanning machteloos in hun opzet. Bovendien zijn we zelf ook een manifestatie van de alom aanwezige spanning. Neem de biologische spanning weg uit het menselijk lichaam en hij zou als een pudding in elkaar zakken. Helaas blijkt dat die voorhanden zijnde energie ernstig bedreigd wordt als we de voorspellingen van de depressiegolf mogen geloven. Futloosheid kenmerkt de depressieve mens. De weerstand (weerbaarheid) is eruit waardoor de actie verdwijnt. Om uit die krachteloosheid op te staan én te voorkomen dat die telkens terugkomt, zal elke mens zijn eigen spanningskracht terug moeten ont-dekken. Als ik het woord ontdekken zo opsplits dan doe ik dat om aan te geven dat de spanning zelf nooit verdwenen is. Daardoor komt het dat de geest werkzaam blijft, je geheugen niet totaal wegvalt en je lichaamsfuncties blijven doorgaan, ook al is er op al die vlakken een verzwakking voelbaar. De spanning komt echter geen geestelijke weerstand meer tegen. Die weerstand komt enkel tot stand vanuit een eigen-zinnige ingesteldheid. Wie zijn eigen leven te lang richting geeft buiten de nodige dagdagelijkse alertheid om, laat de altijd aanwezige geestesspanning toe zichzelf te blokkeren. Dan krijg je vroeg of laat te maken met overspanning en dan slaan de stoppen door. Dit doorslaan van de stoppen is wat er gebeurt zodra men in burn-out, depressie of psychose verzinkt.

De wetenschap die zich met de kleinste waarneembare deeltjes bezighouden (de kwantumfysica), hebben die deeltjes nooit zelf rechtstreeks waargenomen. Ze moeten telkens iets bedenken waarbij die deeltjes een spoor achterlaten dat dan onderzocht kan worden. En afhankelijk van de manier waarop ze iets onderzoek wordt de aard van het spoor bloot te liggen. Met andere woorden: zelf op dat subatomaire niveau komt de spanning tot uiting, afhankelijk van wie of wat je ermee in contact brengt. Op elk niveau in de kosmos (de aarde inbegrepen) komt er pas iets tot stand vanuit de mogelijkheden die spanning biedt.

In dit licht van deze potentiële spanning moet je mijn duiding van aandachtigheid zien. Zoals eerder vermeld, doel ik daar mee op het 'mogelijke'. Het is zoals bij die elektriciteitsdraad die geen weet heeft voor wat hij gebruikt kan worden maar onvoorwaardelijk de energie zal leveren aan wat er op zijn weg komt te liggen (erop aangesloten wordt). Net zo is dat met een aandachtige geest. Die heeft geen enkele weet waartoe hij kan gebruikt worden maar komt altijd tot uiting zodra hij met iets in aanraking komt.

Zo kan het ineenklikken van de mannelijke en vrouwelijke chromosomen enkel maar doordat er vanuit een spanning die aantrekkingskracht heerst. Een subtiel verschil maakt dat twee verschillende soorten niet tot nakomelingen komen. Vanuit deze natuurlijke wetmatigheid zal er geen mensaap of hondmuis geboren worden. Er is niemand die dat spel van samensmelten en afstoten bewust aan het coördineren is. Het gebeurt buiten elke wil om. Maar op dit subtiele niveau moet er niet veel voorvallen (wat wil zeggen dat er andere energieën in het spel betrokken worden) of het ineenklikken grijpt anders plaats. Of helemaal niet. Vanuit dit spel van aantrekken en afstoten zijn de soorten ontstaan. Tevens geeft dit aan dat wanneer de energie binnen de eicel of zaadcel niet juist ligt, het niet tot een bevruchting kan komen. Wat ook kan gebeuren is dat het wel tot een bevruchting komt maar dat vanuit een te hoge of lage spanning er toch een verandering tijdens de groei optreedt. We noemen dat dan 'afwijkingen'. Het overleven van een soort hangt dus volledig af of de spanning/energie voldoende krachtige aanrakingspunten bezit. Zo is het ook in relaties tussen mensen. Het klikt of het klikt niet. En wat schijnbaar op het eerst zicht klikt wordt door de tijd ontmaskert als onvoldoende biologische aantrekking (waaronder ook het psychische aspect valt). Dieren paren daarom bijna uitsluitend op het ogenblik dat de natuur zelf vol energie komt te liggen. De mens heeft die natuurlijke neiging al lang langs zich neer gelegd. De reden daartoe moet in dit schrijven niet uit de doeken gedaan worden. De logica spreekt voor zichzelf. Niets blijkt bij nader inzien zo logisch dan het spel van spanning zelf.

Op dit punt aangekomen moet het kosmisch spel van energievastheid benadrukt worden. Energie kan als het ware samenklonteren zodat er een samenspel van ingewikkelde factoren ontstaat. Het menselijk lichaam is een gevolg van miljarden jaren van spel door spanning en energie. Toch gaat dit proces niet oneindig door en komt er vroeg of laat een einde aan. Het bewustzijn van de mens speelt binnen die toegestane marge zijn spel maar heeft uiteindelijk niets standvastig in de pap te brokken.Want zo blijkt: alles is vergankelijk en blijkt terug te vallen in een voorafgaande energietoestand, die op zijn beurt weer tot iets anders 'gedwongen' wordt. De mens is een voorbeeld van een welbepaalde energievastheid. Maar ook de tafel, de zandkorrel, ons bewustzijn, de wolk aan de hemel, de zon,... . Op zijn minst kent alles wat we waarnemen een tijdelijke energievastheid. Dit spel van toenemende en afnemende vastheid is continu aanwezig en manifesteert zich onophoudelijk. Spanning weet zelf niet waarin het tot uiting zal komen. Dat zie je bijvoorbeeld zeer duidelijk bij iemand die vol opgekropte spanning zit. De eerste de beste gelegenheid die zich voordoet komt die tot uiting. Het bijzondere van spanning is dat het altijd klaar staat om ingezet te worden. Zijn potentiële kracht is overal en altijd aanwezig. Maar we zien ze enkel wanneer er zich iets manifesteert. Wat wij als mensen op deze aarde bijvoorbeeld al allemaal verwezenlijkt hebben kan enkel maar vanuit een voortdurend aanwezig spanningsveld. Met welke doelgerichtheid we ons op dit spanningsnetwerk aansluiten is een heel andere vraag. Een niet onbelangrijke overigens. Want zowel een Hitler of een Bush als een Gandhi, een Boeddha of een Christus maakten gebruik van één en dezelfde aanwezige inwendige spanning.

De aarde op zich is in wezen een vrij stabiele energievastheid als je het vanuit de menselijke ervaring bekijkt. Net genoeg om de fauna en flora die erop leeft een continuïteit te verzekeren. De juiste afstand tot de zon, de juiste draaisnelheid om zijn as en tal van andere factoren hebben gemaakt dat er leven mogelijk werd zoals wij dat nu kennen. Om tot de noodzakelijke dampkring te komen heeft een ontelbaar aantal spanningsvelden zich verweven tot een bepaalde energetische stabiliteit. Maar onderzoek heeft al lang uitgewezen dat spanning zich manifesteert in golven. In de voor ons zichtbare materie zie je dat in het fenomeen van ademhaling, hartslag, waak- en slaaptoestand, temperatuurwisselingen op aarde, aanpassingen binnen fauna en flora,... . Zowel op micro-, meso- als macroniveau is dit proces gaande. En dit allicht tot in de eeuwigheid. En waar golven zijn is iets in beweging. Dat manifesteert zich in de zee, bij radiogolven, in de microgolf, in het lichtspectrum tot in de meest kleine microscopische deeltjes van atomen, quarks en wat nog te ontdekken valt. Je moet eens, als je de kans zich voordoet, eens kijken naar pas uitgekomen spinnetjes. Die kleine pootjes bewegen razendsnel en in alles wat ze doen herken je het spin-zijn. Wanneer je zulk een klein natuurwonder aanschouwt (het kan ook een bloem of iets dergelijks zijn), dan moet je dit hoofdstuk eens voor de geest halen en het inzicht laten werken dat je dit allemaal kunt aanschouwen en beleven dankzij dezelfde oerspanning waarmee dat kleine tere spinnetje, plantje, mugje, muisje,... tot leven kwam. En als je het dan toch achteloos 'vernietigd' of eraan voorbijloopt, bevraag jezelf dan maar eens met welk soort energie je je leven aan het vorm geven bent. Dat kan dan een pijnlijke ontdekking worden. Maar zo gaat dat nu eenmaal als je onoplettend van spanning gebruikt maakt. Wie zijn vingers achteloos in het stopcontact steekt, ontdekt ook het één en ander.

Het levenstempo

- Onlangs belde een vriend me op met de opmerking dat de website er veel te eenvoudig uitziet. Wat meer bewegende beelden, wat muziek erbij en een kleurrijkere achtergrond zou nog veel meer bezoekers aantrekken. Ik antwoordde hem dat ik niet teveel tijd en energie wil steken in zulke dingen. Geen probleem zij hij, dat doe ik wel graag in jou plaats. Hij beschikte blijkbaar over heel wat ervaring betreffende webdesign en wilde mij helpen deze tijdrovende zaken op zich te nemen. Ik bedankte hem uiteindelijk voor het aanbod maar wees het toch af. --

Zou een meerwaarde in mijn leven kunnen afhangen van het uit handen laten nemen van de dagdagelijkse rompslomp? Als ik een fantastisch ogende site bekom door toedoen van een ander, zou dat bijdragen tot mijn innerlijke kracht van 'heel-zijn'? Indien ik een huishoudster betaal om mijn was, strijk en/of kuis te doen, brengt mij dat dan dichter bij: vrij-zijn van innerlijke spanningen?
Zoveel verwachtingen en plannen, afspraken, verplichtingen... maar ik krijg ze niet verwerkt binnen het eigen dagelijks biologisch bestaan. Ik maak dan maar een onderscheid tussen waardevolle dagtaken en taken die niet zoveel genot inhouden. Het eerste plak ik het etiket "verantwoordelijkheid" op, het tweede: "moet nu eenmaal gebeuren". Die laatste taken geven we maar al te graag uit handen, want minderwaardig. En dan maar met de illusie in zee gaan dat we een zinvol en waarachtig leven aan het leiden zijn.

Waarom kiezen we zo vaak voor levensomstandigheden waarbij we onszelf zo afhankelijk maken van dingen en mensen die buiten onszelf liggen? Geen tijd om eigenhandig het te grote huis te poetsen?, de vaat met de hand te doen?, de kinderen zelf van en naar school te brengen? en 's avonds de volle aandacht aan de kinderen en de levenspartner te schenken? Wat willen we dan allemaal binnen die 24u van de dag proppen? Alles lijkt te worden gecomprimeerd tot een dagcode die we elke ochtend op 'aan' zetten om tegen middernacht met veel moeite 'uit' te zetten.
Moet ik mensen eerst 'lokken' met een uiterlijk zeer aantrekkelijke site om ze dan te ontvangen in een te groot huis dat eigenlijk van de bank is en dat niet door mezelf onderhouden kan worden. De ruimte voor het eigen innerlijk welbehagen wordt steeds meer ingevuld door toedoen van hulp buitenaf.
Op onze kinderen jammeren we voortdurend indien ze geen tijd maken voor het opruimen van hun kamer of het weghangen van hun jas. We wrijven ze voortdurend onder de neus dat ze de dingen eerst moeten afwerken terwijl wij die afwerking voortdurend uitbesteden aan anderen.
En dan verontwaardigd rondlopen en klagen dat de dingen over ons heengroeien. Dat dit elke cultuur blijkt te overvallen die de blik voortdurend naar het 'morgen' richt zal niet toevallig zijn, zo lijkt mij.

De creatieve mens

De natuur is wonderbaarlijk mooi. Het herbergt de meest ingewikkelde processen en laat bovendien een voortdurende verandering toe. Al wat de mens creëert is daarentegen statisch en krijgt enkel maar het idee 'te leven' vanuit zijn eigen dromerij of door er terug de natuurlijke wetmatigheden aan te koppelen. Wat hij telkens schept is binnen de natuur nietszeggend en onbetekenend. Hij is verplicht er zelf een zin in te leggen. En als hij iets schept dat 'levendigheid' in zich draagt, heeft hij altijd een grote hoeveelheid reeds natuurlijke componenten moeten inlassen. Hij heeft dan uiteindelijk enkel maar wat gerommeld en verschoven binnen de natuur zelf. Dat is dan allemaal wel te promoten als eigen creativiteit, maar resulteert meestal in een statisch object of gebruiksvoorwerp. Het ontwerpen en uitdokteren van de bal die gebruikt wordt voor een wereldbeker voetbal is zonder meer een gevolg van enige creativiteit binnen het bewustzijn. Maar het product - hier een bal - heeft geen enkele functie en is een zinloos object zolang de mens er niet tegenaan schopt.

Deze creativiteit en onderzoeksdrang van de mens is te wijten aan een realiteitsconflict dat veroorzaakt wordt vanuit de werking van een bewustzijn. Binnen onze soort zijn er al enkelen geweest die dit trauma hebben herkend en het hebben herleid tot een aanvaardbaar ding. Het zijn juist zij die tonen tot wat een aandachtig mens in staat is. De mens zijn creatief wetenschappelijk, economisch en sociaal handelen kan enkel maar ontstaan indien er energie voorhanden is om tot die handelingen aan te zetten en ze uit te voeren. Energie komt voort vanuit spanning. Maar indien een energie vanuit een onnatuurlijk concept/spanning wordt opgewekt, houdt het altijd een grote dreiging in. Nucleaire energie is daar een voorbeeld van. Voor het overleven binnen een ecosysteem als de aarde is dit een geforceerd energieniveau en juist daardoor zo schadelijk. Maar ook psychologische spanning moet daaronder gerekend worden. Indien ons geestesvermogen in een spanning wordt geduwd die veroorzaakt wordt door de confrontatie van het hier en nu met een gisteren of morgen, komt er wel veel energie tevoorschijn, maar is ze onverteerbaar voor een lichaam dat zich totaal heeft moeten uitrusten naar een feitelijke 'nu-omgeving' toe. Verandering kan maar plaatsvinden indien er een minimum energie aanwezig is. Een kind evolueert in zijn aanpassings- en leerproces omdat op regelmatige tijdstippen de opgehoopte energie hem tot nieuwe processen dwingt. De meeste leerprocessen binnen onze school zijn gedwongen processen die zich richten buiten de tijd en daarom richten ze op een moeilijk herkenbare wijze schade aan. Deze kennis haalt het kind definitief uit het noodzakelijke contact met het hier en nu. Het zal zijn verdere leven altijd richten op iets dat buiten hem ligt. Hij geraakt gewend aan dit soort energieleverancier en verslaving treedt op. Het is zoals het verslaafd geraken aan suikers vanaf de kindertijd: het levert energie, maar is in wezen tegen het lichaam gericht. Het feit dat dit ras het zo lang uithoudt geeft blijk aan de 'levenswil' van ons natuurlijk lichaam. Maar dat neemt niet weg dat die verkeerde energiebron de mens al diep heeft aangetast. De talloze lichamelijke kwalen en al de psychische trauma's die deze soort overvallen, wijzen hier onmiskenbaar op.

De kracht van eigenzinnigheid

Variëteit fascineert mij. Wat is de stuwende kracht om zoveel variëteit te veroorzaken binnen fauna en flora? Terwijl alles al altijd onderhevig is geweest aan dezelfde natuurwetten zijn er miljoenen variaties ontstaan en komen er dagelijks nog duizenden bij. Die vraag lijkt misschien op het eerste gezicht niet echt heel boeiend. Maar vanuit de drie bespiegelingen die volgen wordt duidelijk dat we hier met een fundamenteel levensproces te maken hebben waar de gezondheid en het welbevinden van elke mens van afhangt.

We gaan doorgaans wel akkoord met de stelling: variëteit is noodzakelijk voor het voortbestaan van het leven. Maar wat is noodzakelijk voor variëteit? Wat is de voedingsbodem ervan? Onderzoek je deze vraag dan liggen de volgende dingen op je weg:

• Variëteit duidt op de eigenheid van iets. Eigenheid brengt variëteit. Elk gezin met meerdere kinderen zal dit volmondig beamen.
• De kwalificatie van die eigenheid (belangijk-onbelangrijk; goed-kwaad; groot-klein; arm-rijk; lief-kwaad;.) is totaal onbelangrijk voor het voortbestaan van variëteit op zich. Variëteit is blijkbaar niet gericht tot iets. De mug en de olifant: ze zijn beiden een feit, maar maken zich niet druk om hun onderlinge verschil. En geen enkele hond is bewust bezig met het sleutelen aan het gedrag van een andere hond om zijn ras veilig te stellen. De ene bijt erop los en de andere is zo mak als iets.
• Het menselijk vermogen tot kennis nemen van die diversiteit leidt tot manipulatie. Manipulatie ontstaat vanuit een drijfveer tot beheersen. En wie wil beheersen moet de dingen binnen een gekend kader plaatsen, anders valt er niets te beginnen. Deze beweging van beheersen zal altijd de ongerichte kracht van variëteit afremmen.

De mens is gebaat bij diversiteit. Hij is uit die eigen-zinnigheid van het natuurproces geëvolueerd. Het is dan maar al te waarschijnlijk dat die eigenzinnige kracht ten ene male deel van hem blijft uitmaken. Bijgevolg zal elke situatie die de mens ontwikkelt waar die eigenzinnigheid wordt aangetast, als bedreigend worden ervaren. We beleven deze weerstand voortdurend in dagdagelijkse situaties. Vooral binnen opvoeding en onderwijs reageren de jongeren krachtig tegenover die verdrukking van psychische ruimte. Men wordt opstandig, apathisch of neurotisch. Hoe dan ook, een geest die in zijn eigenzinnigheid gesmoord wordt kan een soort ernstig bedreigen.

Eigenzinnigheid draagt ondertussen een zekere negatieve klank in zich. Dat komt allicht omdat de weerstand die ontstaat zodra aan die noodzakelijke ruimte tot eigenzinnigheid geraakt wordt, niet als prettig ervaren wordt door de beleidspersonen (ouders, leerkrachten, regeerders, zaakvoerders,..) Men houdt niet van het opstandige kind. Wanneer jongeren of volwassenen niet in de pas lopen worden rechten en plichten te pas en te onpas bovengehaald om het laken toch maar naar zich toe te trekken.

Wie dit noodzakelijk biologisch mechanisme van eigenzinnigheid, variëteit of diversiteit inziet, weet onmiddellijk dat bijvoorbeeld alle vormen van depressiviteit een natuurlijk signaal zijn dat erop wijst dat de sociale en maatschappelijke structuratie de mens in zijn kern bedreigt.

Variëteit heeft een belangrijk kenmerk: het brengt variëteit voort net zoals leven leven voortbrengt. Dat komt omdat de veranderlijke materie geen specifiek doel voor ogen heeft en zich aldus binnen dit rijke aanbod van verscheidenheid naar willekeurige kanten ontwikkelt (zie gissen en missen bij opgroeiende baby's). De creativiteit van de mens volgt dezelfde wetmatigheid. We voelen geen opgelegd doel van 'hogerhand', maar zitten wel ingebed in de vorm 'leven' en gaan dus met wat voor handen is en wat we tegenkomen op onze levensweg tal van relaties aan.

De mogelijkheid van manipulatie (zie punt 3 hierboven) plaatst ons niet buiten het natuurlijke proces ( het vloeit immers voort uit de evolutie en vormt op zich een variëteit) maar vormt wel een kentering in het zelfsturend proces van variëteit. Er zijn duidelijk aanwijzingen dat die kentering levensvernietigend is. Of anders gezegd: daar waar de ontplooiing van verscheidenheid wordt gesmoord, wordt de overlevingskans van het geheel bedreigd.

Vele wetenschappelijke studies tonen aan dat een te eenzijdig gericht gebruik binnen dit ecosysteem niet ongestraft zal blijven. Maar om in deze gestructureerdheid van het huidige leven (en in zijn gerichtheid tot controle) een leven te leiden overeenkomstig met de energetische kwaliteit van leven, is de echtheid van de enkeling het enige antwoord op de vraag: hoe moet ik leven? Wie fauna en flora bekijkt, merkt op dat het een hoge uitzondering vormt wanneer één soort zich ongebreideld kan vermenigvuldigen. Het is het zelfsturend mechanisme van eigenheid dat dat voorkomt. Eigenheid kan niet tot manipulatie komen. Daarvoor is het té eigen!! Zodra een dier begiftigd wordt met teveel bewustzijn, verlaat hij ongemerkt dit zelfregulerende pad. Het begint dan vooral wat buiten hem ligt te reguleren. De tocht wordt dan een ware strijd om controle.

Ont-dekken

Met het ont-dekken van uw persoonlijkheid wordt bedoeld dat wat u denkt te zijn (te kunnen ondernemen of te bekomen), niet langer uw werkelijke natuurlijke staat zal toe-dekken. Het masker (uw voorgehouden persoonlijkheid) wordt hierbij afgeworpen waarbij voor het eerst de werkelijke omgeving u daadwerkelijk kan toekomen en beroeren. Dit is geen spectaculaire gebeurtenis maar gewoon de natuurlijke staat van zijn. Het gevolg is slechts één ding: u valt vanzelf terug in uw eigen biologische ordening. Dat vraagt geen enkele inspanning. Het gebeurt gewoon, buiten uw weten om. Het is zoals een inzicht dat plots verschijnt. Noch van het tijdstip, noch de plaats en intensiteit werd u op voorhand op de hoogte gebracht. s'Morgens staat u op en het maakt deel van u uit. Bijgevolg wordt het deelnemende lichaam als vanzelf weer uiterst sensitief binnen zijn ± 80-jarige deelname. Voor het eerst is er van actieve deelname spraken. En waar dat uiteindelijk zou kunnen toe leiden, maakt niets uit. De dirigent is weggelopen want het toneelstuk is ten einde gekomen. U moet niemand meer behagen en alle aandacht kan weer gewoon naar uzelf.

Natuurlijkheid is ongerept en ongericht. De mens daarentegen die wel wil richten en de dingen in de hand wil houden, ziet zichzelf onmiddellijk weer terug geplaatst in een wereld van verdriet, ongenoegen, spanning, en gelijk welke vorm van psychische kwelling.

U hoeft dit alles niet zomaar te geloven. Want als u dit wel zou doen, wordt mijn en uw werk van 'ont-dekker' wéér eens een stukje extra bemoeilijkt. Penetreer liever uw eigen geest, uw eigen gekendheid met een niet aflatende nieuwsgierigheid, opdat het tot een totaal nieuw leven zou leiden. De natuur laat niets anders toe. Het haalt zijn gratie vanuit het steeds omverwerpen van relatieve stabiliteit en geveinsde zekerheden. De pijn en het leed die we als mens ervaren komt enkel voort vanuit de betrachting aan die ongerichtheid en veranderlijkheid van de natuur te ontlopen.

Laten we de proef eens op de som nemen. Wat wort er binnen uw denken teweeggebracht nu u deze zin leest? Misschien niets. U neemt dan gewoon de zin waar en verder blijft elke storende gedachte weg. En het leven vervolgt gewoon zijn gang. Maar velen zullen zich al wat geërgerd hebben aan de dt-fout in het woord 'wort'. Terwijl die fout niets aan de eerlijkheid en duidelijkheid van dat specifieke moment afdeed, kwam er toch een zekere emotie op. Dat kon enkel maar ontstaan omdat er bestendigheid ligt in de afspraak van schijfwijze. Het opgekomen ongenoegen kon enkel maar ontstaan vanuit het belang dat aan die bestendigheid (afspraak en toepassen van regels) wordt gelegd. Aan die bestendigheid hecht u grote waarde, want daardoor krijgt uw persoonlijkheid zelf ook bestendigheid en waarde. Dat is het verbond dat gesloten werd. Wie zich daarbij de moeite getroost de eigen emoties eens nader te onderzoeken zal telkens op één of ander verbond stuittten. Dat kan financiëel, opvoedkundig, relationeel, beroepsmatig,... betekend zijn. Het heeft bovendien geen enkele zin om de regels alsnog te veranderen (of zoals de politiekers doen: nieuwe wetten te maken). Ze brengen alleen maar meer nieuwe hoop voort, bovenop de oude. Daarbij wordt enkel het ene masker bovenop het andere geplaatst of er wordt aan het bestaande masker een andere kleur gegeven. Het 'belang-hechten-aan' dient daarentegen geheel op te branden.

Bij dit alles heeft het weinig zin u uitsluitend met mooie woorden of spitsvondige uitspaken te overdonderen. Ik zou alleen maar meer verlangen creëren door een nieuwe ontsnappingsweg aan te reiken. En wat de therapeutische markt daarbij aanbiedt, is van uiterst bedenkelijk allooi. Dat weet u ondertussen zelf. Ik bied u geen enkel handvat aan van één of andere therapievorm. Deze wereld is stilaan in een uitzichtloze situatie aan het belanden vanwege al dat opgedrongen geloof waarbij men u voorhoudt tot een nieuwe persoonlijkheid te moeten komen. Of nog erger: tot een hoger bewustzijn of iets dergelijks. Aan al die pogingen loopt de natuurlijkheid van het leven gewoon voorbij. En de verlangende in u voelt dat keer op keer, telkens wanneer men zich weer liet verleiden aan iets te hechten. Het verlangen sleurt u na een kort moment van genot en hoopgevende emotionaliteit steeds weer door het slijk van pijn en verdriet. Al uw energie gaat dan op aan het proberen die modderpoel van zorgen en spanningen te ontlopen.

Het is alsof u aan de bushalte staat en zo snel mogelijk ergens naar toe wilt. U ziet de bus naderen en het vervult u van blijdschap. Maar de bus rijdt u gewoon voorbij. Verontwaardigd kijkt u uit naar de volgende bus. Maar u hebt niet door dat deze (levens)bussen niet zullen stoppen, welke ook uw politieke kleur is of welke gezonde voedingsstoffen u ook tot u neemt. Het is geen fout binnen de mechaniek van die levensbussen - het is gewoon de aard van de continuïteit van het leven zelf. Hoe groot uw verwachting en hoop daar aan de bushalte ook zijn, er is geen enkele bestemming waar u naartoe gebracht zult worden. Het leven raast aan u voorbij, terwijl kommer en kwel het enige is waar u met bezig bent. Terwijl het leven volop in beweging is , staat u ter plaatse te trappelen. Een nogal zielige bedoening, niet? De stroom van het leven voelen is met die onbestemdheid van de stroom meegaan. En dat vraagt enkel maar een flexibele en krachtige geest die zich niet laat intimideren door een opdringerig bewustzijn.

Terug

* * *

De duistere kant van kwaadheid.

Kwaadheid is onlosmakend verbonden met onmacht. Situaties die boven het eigen beeld uitstijgen en die zich niet lijken te koppelen aan onze wil en verwachting, brengen altijd een zekere onrust binnenin. Deze situaties wijzen dit ik-gevoel op zijn eigen onmacht. En dat wordt niet zomaar aanvaard. Dit verzet tegen deze ongerichtheid wordt door mensen aangeduid als kwaadheid en brengt veel leed teweeg - zowel bij anderen als bij zichzelf.

Reeds als kind proberen we die onmacht te ontlopen en ze buiten onszelf te plaatsen. Het loopt tegen de stoel aan en zegt: 'stomme stoel' en geeft er een flinke stamp tegen. Iedereen heeft dit als kind op zulk een wijze beleefd. Duik maar eens in je persoonlijk archief - voorbeelden legio.
Later, als volwassenen, zijn we nog steeds heel bedrijvig bezig om al onze beleefde onmacht een zekere zin te geven buiten ons. Stoelen zijn dan niet meer de schuldigen, maar wel de hond, de partner, de politieker, de baas op het werk, het eigen kind,...- en afhankelijk van de sociale positie waarin men terecht kwam kunnen ook hele naties of culturen de schuld krijgen. De schop tegen de stoel worden dan kogels en bommen. Ook binnen een simpele discussie kunnen woorden als middel aangewend worden om de de beleefde onmacht in de schoenen van de ander te leggen. De andere krijgt schuld. Je geeft hem/haar de schuld.

Maar als je eens grondig en met voldoende lef en moed op dit 'schuld-geven' ingaat, dan kom je altijd tot het punt dat die schuld een lege doos is. Je kan niet precies omvatten wat de inhoud van die schuld is. Je zou de oerknal de 'uiteindelijke' schuld moeten geven.
Met andere woorden: kwaadheid kan je niet van je afschudden door de schuld bij anderen te leggen. Wat niet te omschrijven is, kan je ook niet plaatsen - laat staan weggeven. Kwaadheid en onschuld kan je met geen mogelijkheid buiten jezelf plaatsen. Dat blijkt een onmogelijkheid die we tekens beleven zodra we dat idee toch hanteren. Uiteindelijk zal onderkend moeten worden dat onze beleefde kwaadheid onlosmakend verbonden is met onwetendheid. Die onwetendheid bestaat erin dat je je eigen macht, je eigen wil als waarachtig en als een vermogen (een eigendom) beschouwt- standvastig in de tijd. Maar hoe je je pijlen van kwaadheid ook richt, op anderen, op één of ander voorwerp of op jezelf - deze pijlen raken noch schip noch wal en dwalen rond totdat ze zich tegen jezelf richten. Uiteindelijk ben je al je pijlen kwijt zonder enig blijvend resultaat en wordt het gevoel van onmacht alleen maar groter. De pijlen hebben dan toch een bestemming gevonden: de ik-zekerheid.
En net zolang er ikjes overblijven die er vanuit gaan dat er wel degelijk iets moet getroffen worden buiten hunzelf, zolang zal kwaadheid, angst, woede en lijden deel uitmaken van deze wereld. De wereld met al zijn materie en structuren moet niet begrepen worden. Het Zelf moet begrepen worden. Jezelf kennen in al zijn wezenlijkheid is de wereld kennen.

Een goed leven bereik je niet vanuit één of andere techniek (of die zich nu wetenschappelijk of politiek noemt maakt daarbij niet uit) maar vanuit inzicht in het Zelf. Deze boodschap is alles behalve nieuw en deed reeds duizenden jaren geleden de ronde: Ken Jezelf.

terug

* * *

Maandag 19/03, 17u56.

Ik voel al enige ogenblikken de aandrang om nog wat neer te typen en op de site te plaatsen. En zoals de eerste zin het al aangeeft: er zou een 'ik' zijn die dat aanvoelt. Op deze manier lijkt het erop dat er eerst een 'ik' is en daarna het gevoel om te willen typen. Bovendien lijkt het erop dat er ook een ikje is dat deze bevraging of filosofische overweging opstart.

Ok. Het lijkt allemaal echt zo te zijn. Maar hoe weet dit ikje wat er komen gaat? Weet dit ikje welke woorden het gaat typen? Is er enige voorkennis betreffende de filosofische bevraging omtrent deze 'ikjes'?

Ik (?) zet een val op. "Meneer Luc Teuwen", zo spreek ik mezelf aan, "vertel me eens wat er binnen 3 minuten op het scherm zal neergeschreven worden!". En even, heel even is het totale leegte. Heel even is er dat Niets... totale stilte. Maar dan, plots uit dit Niets dagen allerhande mogelijkheden op. Waar komen die in godsnaam vandaan?, vraag ik mezelf af. Eerst kende ik ze totaal niet en nu is er een idee over wat er misschien zou kunnen komen. (Ondertussen zijn de 3 minuten al lang verstreken en blijkt het totaal iets anders te zijn dan wat ik voorspeld had.)
Wat een mysterie, niet? Als ik met de grootst mogelijke inspanning nog niet eens kan bepalen wat er binnen enkele minuten (zelfs seconden) in me opkomt, wie of wat pretendeer ik dan te zijn? Blijkbaar ben ik dát wat niet weet wat er gaat gedacht worden, maar het daarentegen toch waarneemt indien er zich iets aandient.

Op dit paradoxaal gegeven heb ik vroeger lange tijd zitten kauwen. Ik wilde er kost wat kost een uitleg voor vinden. Ik wilde het kunnen begrijpen. Waarom? Omdat dit organisme niet van mysteries houdt? Omdat ik niet kan verdragen dat ik een speelbal ben van het lot, en dus niets zou kunnen doen aan de mindere ogenblikken binnen mijn bestaan? Tal van antwoorden zouden hier kunnen opgeplakt worden.
Maar laten we ons niet opzadelen met teveel vragen. Ze zouden er enkel maar voor zorgen dat die eerste paradox niet verder onderzocht wordt. Hou het bij die ene vraag (vette tekst). En kijk wie er zich in het nauw gedreven voelt. En ga dan maar eens leuk stoeien met de vraag: waarom voelen de ikjes zich in het nauw gedreven?

Neem het serieus op. Het antwoord op al je lijden ligt op de bodem van zulk een vraag.

* * *

terug

Geen uitzicht zonder inzicht.

Stel: je hebt een rekenkundig probleem op te lossen waar heel veel van je toekomstig geluk van afhangt, maar je hebt geen inzicht in de wijze waarop de berekeningen zich horen te voltrekken. Neem als simpel voorbeeld de rekensom 5 + 5 x 10 = … . Als er hierbij geen inzicht ontstaat dat vooreerst de optelling hoort uitgevoerd te worden (dus 5 + 5) en dan pas de vermenigvuldiging (10 x 10) dan bekom je een heel andere uitkomst. De uitvoering van de juiste bewerkingen resulteert in 100. Wie eerst de vermenigvuldiging maakt komt op 55 uit. Een heel verschil dus.
Stel verder eens even voor dat dit rekensommetje betrekking heeft op het aantal verdiepen van een appartementsgebouw dat je op een bestaande fundering wil bouwen.
Wie als bouwheer geen inzicht heeft van hoe de vork in de steel zit, zal zijn eigen bouwwerk keer op keer zien instorten. Hoe je als bouwheer je verdiepen ook uitbouwt, de fundering houdt het niet en telkens opnieuw zal wat je er ook optrekt bouwvallig zijn en uiteindelijk instuiken. Bovendien krijgt je geen vat op het probleem, want het inzicht ontbreekt. En of je die appartementen nu ecologisch of met de recentste technologische materialen optrekt maakt daarbij niets uit. Je eigen onwetendheid botst met de werkelijkheid, met welk argument je die onwetendheid ook opsmukt.

Net zo gaat dat op indien je niet tot inzicht komt in het appartementsgebouw dat er werd opgetrokken onder de naam ‘ik' t.o.v. de fundering zijnde de werkelijkheid. Ontzettend veel mensen komen steeds tot de vaststelling dat hun persoonlijk optrekje vol met barsten en scheuren komt te zitten. Emotionele schommelingen zoals angst, woede, verdriet, machteloosheid en jaloezie zijn daar de duidelijkste aanwijzing toe. Allerhande, aan de psyche gerelateerde – cursussen, opleidingen en geloofsovertuigingen, moeten het persoonlijk bouwwerk telkens opnieuw opkalefateren. Een eindeloos verhaal voor hen die zich niet verdiepen in het inzicht in wie ze werkelijk zijn.
Het zich onvoorwaardelijk verdiepen in die ene vraag: ‘wie ben ik', brengt je na verloop van tijd terug op de begane grond. En dan wordt er gewoon gezien dat het gekoesterde optrekje nooit deugde. Je maakt niet langer deel uit van het onstabiele bouwsel. De knowhow van de architecten (je dierbare omgeving) wordt vanuit die gezonde twijfel ontrafeld. Het levensplan dat ze jou verkochten wordt doorzien en blijkt de beloftes nooit te kunnen hardmaken. Het betekent het einde van het persoonlijk fundamentalisme. Moeiteloos heeft de passie tot inzicht in je wezenlijke aard je gebracht bij het fundamentalisme van het Zijn. En die blijkt een bijzondere en onuitputtelijke schoonheid te bezitten. Emotionaliteit heeft de baan geruimd voor een alomtegenwoordige sensitiviteit. De greep op de eigen architect komt losser te zitten en er komt ruimte om gelijk wat in ontvangst te nemen.En de onmiddellijke wijsheid van het lichaam mag dat weer ten volle verkondigen. Obstakels zijn verdwenen. De rivier van het leven stroomt weer. De gekoesterde vrede bloeit weer ten volle.

* * *

terug

Vertrouwen in de Gids.

Het verbaast me telkens opnieuw hoe vluchtig men met bepaalde levenssituaties omspringt. Mensen die hier om een begeleiding vragen blijken meestal langzaam aan in hun situatie verzeild te zijn geraakt. Als er dan gevraagd wordt waarom hun organisme dat in godsnaam heeft toegestaan, worden de schouders opgehaald. Schouders die bovendien steeds meer last krijgen van spanning. Dit onderzoek blijkt nooit veel bijval gekend te hebben. Wordt er soms iets bedreigd?

Miljarden cellen werken ononderbroken samen binnen tal van lichamelijke structuren en netwerken. Met een enorme precisie en standvastigheid wordt het metabolisme gevrijwaard van levensbedreigende excessen. Op zich een groot wonder. Een mysterie van eerste orde.

En toch blijkt er bij steeds meer mensen dat het eigen organisme zich een toestand aanmeet die niet lekker aanvoelt. Hoe kan dat nu binnensluipen in een organisme dat reeds zo lang op een feilloze manier zichzelf in stand hield op een aangename manier. Waar ging het mis?

De medische wetenschap heeft het bij het zoeken naar een antwoord vooral gemunt op het biologisch lichaam. Een tekort of een teveel aan welbepaalde chemische stoffen zijn volgens hen de oorzaak van de malaise. ‘Blame the body', lijken ze te zeggen. En ze lijken nog gelijk te hebben ook want verandering van chemische samenstelling brengt verandering in de belevingswereld van de patiënt. Ook hier laat de eigenheid van het lichaam toe tot aanpassingen te komen. Slaapmiddelen blijken de geestesactiviteit te verminderen. Antidepressiva brengt afvlakking in de emotionele schommelingen, maagklachten worden verholpen met tabletjes. En ga zo maar door. Apothekers worden steeds maar grotere magazijnen van chemische preparaten.

Maar ook tal van nevenwerkingen laat deze, op overlevingsdrang gecoördineerde lichaamsenergie, toe. Waarom kunnen die opkomen?Als we nu al die biologische acties en reacties op een rijtje zetten dan blijkt het lichaam enkel maar een soort levende reageerbuis te zijn. Steek je er voedsel in, dan beginnen tal processen te lopen. Reik het een uitspraak aan en tal van gedachten rispen op. Wonden genezen zonder dat je er voortdurend moet aan denken. En hoe meer het lichaam impulsen te verwerken krijgt, hoe meer deze processen een sterk elektromagnetisch veld teweegbrengen. En het is dat veld wat ervaren wordt als persoonlijkheid en het geeft je het gevoel van een welbepaalde plaats in te nemen op een welbepaalde tijd. Net zolang dit elektromagnetisch veld voldoende energie bezit.

Maar bij nader onderzoek blijkt je nergens een creator van die activiteiten te kunnen vinden. Vreemd! Wie leidt uiteindelijk dan deze biologische verschijning? Wat een fantastische vraag, niet?! Dit is nu zulk een vraag die, wanneer die ter harte wordt genomen en met voldoende moed en oprechtheid tot op de bodem wordt onderzocht, leidt tot die gezochte innerlijke rust. Want wie dit onderzoek verricht komt onvermijdelijk uit bij het inzicht dat er nooit iemand is geweest die deze verschijningsvorm stuurt. Maar laat me er maar direct aan toevoegen dat het een zeer bedreigend onderzoek is. Want hoe feitelijk de waarheid van het niet bestaan van een ‘ik'ook aangetoond wordt door de Gids/therapeut/Goeroe, we zijn verknocht aan onze identiteit.

Laat me hieraan nog een vraagje toevoegen, dat je op weg kan helpen eens een onderzoek op te starten omtrent jou overtuiging over een vrije wil te beschikken: “Indien je niet opgezet bent met je lichamelijke of psychische problemen, waarom laat je die dan toe? Waarom slaag je er bovendien niet in ze op te ruimen op een manier zoals je zelf zou willen?”
Zulke vragen richten de pijlen zondermeer op het eigen ‘ik'. En dat wordt door de meesten als hoogst vervelend aangevoeld. De gemakkelijkste oplossing die dan voor de hand ligt is deze pijlen van richting te veranderen, en op anderen richten. Dan wordt de partner, de maatschappij of gelijk welke omstandigheid geviseerd. De eigen persoonlijkheid blijft dan netjes buiten het gezichts-/onderzoeksveld.

Daarom stuwt een bekwame therapeut-mens het onderzoek steeds terug op de eigen persoon met al zijn aannames en overtuigingen. En ook al wordt deze werkwijze zelden in dank aangenomen, de oprechte Gids kent de weg en wijkt hier niet van af. Hij heeft dezelfde weg ooit afgelegd en kent de obstakels en de opstandigheid die ermee gepaard gaan. Hij leidt de zoeker onvoorwaardelijk naar vrijheid, opborrelend vanuit het verkregen inzicht is de werkelijkheid.

* * *

terug

Wonderlijke aandachtigheid.

Er zit een heel bijzonder verschil tussen ver-wondering en be-wondering. Bij het eerste blijf je aanschouwer van het wonder; bij het tweede plaats je het op een voetstuk. Het eerste is oordeelloos, het tweede brengt onderscheid en dus verdeeldheid.

Wie die opengesperde blauwe ogen van baby's aanschouwt staat oog in oog te staan met aandachtigheid. Het is aanwezigheid zonder ver-wacht-ing. Dit jonge kind wacht inderdaad nergens op. Het staat open voor alles. Het pluisje op het deken interesseert het evenveel dan het technisch vernuftig uitgedokterde speeltje. Dit kind is één en al verwondering. Het gaat totaal op in het wonder van tegenwoordigheid. De identiteit van iemand die naar iets kijkt en het interpreteert is er nog niet. Er is nog geen gevecht gaande tussen ik-verlangens en werkelijkheid. Er is alleen maar die Zijns-heid, trillend van levendigheid en kwetsbaarheid.
Als volwassenen, met al onze interpretaties van de werkelijkheid, staan we er amper bij stil, maar de meest ongelofelijke biologische processen spelen zich juist af in dit eerste levensstadium van ego-loosheid. Vanuit niets doemen de eerste woordjes op en worden de eerste stapjes gezet. Dat zou ons moeten verwonderen. Dat zou ons de spiegel moeten voorhouden van onze oerstaat: ontplooiing vanuit niet-kennendheid.
Maar er is ons een andere spiegel voorgehouden, nietwaar. Kennis van goed en kwaad werd al snel de leidraad binnen ons leven. Wat dan doorging voor het goede werd beloond - want bracht genot - en het slechte werd afgedaan als ongezond, gevaarlijk, ziekelijk of belachelijk. Het ene werd bewonderd en het andere verguist en diende vermeden te worden. Deze vervormende spiegel wordt generatie na generatie doorgegeven. De pijn van de ene generatie wordt getemperd ten koste van de vrije ontplooiing van de volgende generatie. Maar hoe je dit gegeven ook interpreteert, het blijft evenzeer een biologische en natuurlijke beweging van het leven zelf. Als Gods wegen ondoorgrondelijk zijn, wel dan is dit zo'n weg. Een weg die we als mens willens nillens te gaan hebben. We kunnen die weg verfoeien, maar daardoor geven we alleen maar blijk van het bestaan en begaan van deze weg. Het is geen weg om te bewonderen, noch één om verguizen. De weg ‘is' en wordt vanuit jou bestaan bewandeld. Hij kent geen enkele gerichtheid en van zijn bestemming weet niemand iets af. Dat kan hoogstens de verwondering opwekken. Bovendien brengt dat ons tegelijkertijd ook tot het hoogste punt: liefde. Liefde voor de Open Wandeling, aanschouwd met Open Ogen.

* * *

terug

De ketens van het denken.

Het alomtegenwoordige denkproces omvat een heel bijzonder gegeven. Het is uitsluitend gericht op standvastigheid, op consolideren en structureren. Dat zie je overal om je heen gebeuren en komt tot uiting in elke periode van de geschiedenis. Elke groeiende cultuur bracht steeds geraffineerdere structuren en technologische snufjes voort. Kijk naar onze bouwwerken, naar de medische toestellen, naar de communicatietechnologie en vervoersystemen. De beweging tot verbetering en opbouw van standvastigheid kwam overal tot uiting en blijft tot op de dag van vandaag de drive van dit wezen. Elke gedachte is gericht op stabiliteit. Dat kan op gebied van materie of technologie zijn maar ook op het vlak van geluk en emotionaliteit. We hebben er alles voor over om een stabiele onsterfelijkheid te bemachtigen. Alles is gericht op blijvend genotgevoel.
Maar waarom ontstaat er binnen de steeds veranderlijke natuur, waar vergankelijkheid even evident is als geboorte, een mechanisme (ons denkproces) dat zich richt op stabiliteit? Is dat geen tegenspraak binnen de natuurlijke/biologische werkelijkheid? Om dit te kunnen begrijpen moet allereerst het verband gezien worden met het geheugen. Denkprocessen kunnen enkel opkomen indien er geheugen aanwezig is. Gelijk welk denkproces heeft die tijdelijke standvastige bouwstenen van het geheugen nodig. Niemand kan iets zinnigs over vrede zeggen indien hij geen enkele kennis heeft betreffende conflictsituaties en vredigheid. Wat hier op dit scherm verschijnt kan enkel maar begrepen worden indien er bepaalde woord- en zinconcepten opgeslagen liggen in je brein. Noch een dier, noch een baby haalt hier informatie uit, terwijl ze beiden biologisch perfect functioneren. Maar kennis, zijnde de activering van het geheugen, kan enkel maar bestaan uit bouwstenen die met het verleden te maken hebben. Dat is immers de hele inhoud en betekenis van een geheugen. Het slaat altijd op ‘gisteren' – het slaat ‘gisteren' op. Het bezit absoluut niets wat nog niet gekend is of ervaren werd. Het geheugen met zijn daaraan verbonden denkactiviteit ontrekt zich hierdoor aan de werkelijkheid van het ogenblikkelijke moment. Dit ogenblikkelijke moment bezit ten allen tijde een welbepaalde onstandvastigheid en ongerichtheid – wat herkend wordt vanuit de vergankelijkheid der dingen. Dit in tegenstelling dus tot de inhoud van het denkproces dat steunt op stabiele gegevens. Er zit dus een spanningsveld tussen die twee, zijnde het stabiele beeld omtrent het oude en de veranderlijke ervaring van het nu. Dit spanningsveld ervaren we als mens als verlangen, als hoop of als verwachting. Er komen dan doelstellingen tot stand, nauwkeurig samengesteld met de bouwstenen die het geheugen omvat. Zodra deze doelstellingen gehaald worden, treedt er ontspanning op en komen we als vanzelf terug in die vredige, onvoorwaardelijke ruimte van Zijn. Deze beweging van spanning naar ontspanning gaat dikwijls gepaard met een emotioneel gevoel. Deze emotie is niets minder dan de denkspanning die zich ontlaadt. Het beeld moet niet langer opgehouden worden want de werkelijkheid heeft het ‘ingewilligd'. Het komt tot uiting. Het is eruit en bezet geen enkele innerlijke ruimte meer. Dit kunnen krachtige emotionele belevingen zijn zoals we die bijvoorbeeld zien bij sportmensen die scoren, bij de geboorte van een baby of bij het kijken naar filmbeelden. Maar ook in omgekeerde richting kan een verwachting die terug in beweging wordt gezet sterke emotionaliteit teweeg brengen. Kwaadheid, agressie en verdriet zijn daar bijvoorbeeld een uiting van. Maar ook deze ‘inwilliging' binnen de nu-beleving wordt telkens genadeloos opgeslagen in het geheugen - wat op zijn beurt weer een verwachting tot stand brengt om alleen maar de leuke emoties te hebben. En zoals iedereen wel weet gaat dit plaatje binnen het feitelijke leven zo niet op. De dingen om ons heen zijn er vanuit de dualiteit. Die tweepoligheid van het leven is een noodzakelijkheid wil het tot stand kunnen komen. Waar de ene pool zich manifesteert, is de andere - nog niet gemanifesteerde pool - niet herkenbaar, maar wel potentieel aanwezig. Het eenduidig denken brengt dus onherroepelijk de illusie tot stand dat er je kunt kiezen voor één pool. Maar dat zou letterlijk het einde van het leven betekenen.
Ons denken wordt op zijn beurt constant geconfronteerd met die dualiteit. Onherroepelijk! Het denkvermogen zelf bestaat immers dankzij die dualiteit. Zoals alles trouwens wat gekend wordt. Het is daarom ten allen tijde een vergeefse poging (een illusie) te hopen dat je één kant van de pool kunt wegmoffelen. Vanuit deze betrachting ontstaan bijgevolg wat we kennen als psychisch/emotioneel lijden.

Wie tot inzicht komt in dit noodzakelijk levensspel heeft het grote voordeel dat hij die illusies niet langer voor echt aanziet. Men ziet dan de illusie als illusie en leeft er mee. Dan wordt het leven veel minder zwaar om te dragen. Het wordt lichter als het licht op de denkillusie schijnt.

* * *

terug

Leef!

Vervreemden van je ware Zelf leidt niet tot opstandigheid zoals men meestal denkt, maar wel tot passiviteit. Opstandigheid is immers een teken dat er duidelijk nog ervaren wordt dat er iets mis is. En die ervaring kan maar tot stand komen indien er nog voldoende connecties zijn met de eigen aard. Van vervreemding is hier dus geen spraken. Passiviteit is een heel ander paar mouwen. Dat is niet persé hetzelfde als nietsdoenerei. Hij/zij die zich van s'morgens tot s'avonds uitslooft kan volledig in de ban zijn van passiviteit. In zulke gevallen ontbreekt de alertheid om te beseffen dat men de eigen biologische existentie voortijdig aan het opbranden is. Men raast voort, verliest totaal de kijk op het geheel en plaats zichzelf op die eenzame plek in het middelpunt. Dan kom je als vanzelfsprekend alleen te staan. Je doet dan nog wel van alles, maar het kent geen enkel verband meer met het geheel waarbinnen geleefd wordt. Ten overstaan van die totaliteit ben je een eenzaat en je handelingen zijn krachteloos. Dat vormt die passiviteit waarop ik doel. Veel van die uitsloverij en veeldoenerei komt tot stand vanuit de veilige positie van slaaf-spelen. Het is immers veel gemakkelijker en vraagt minder verantwoordelijkheid om zich in de situatie van maatschappelijke slaaf te wentelen dan om de kritische nek uit te steken. Verantwoordelijkheid opnemen voor de eigen existentie vraagt immers heel wat moed en is bovendien gevaarlijk voor het eigen aanzien.

Velen veronderstellen dan ook dat depressievelingen en mensen die te kampen hebben met burn-out of CVS passief zijn. Ze zijn niet meer actief en laten het hoofd soms letterlijk hangen. Dat is het beeld dat deze groep opgespeld krijgt. Maar niets is minder waar. Lichamelijk kan het lichaam dan wel uitgeteld zijn, innerlijk laait het vuur nog hoog op. Maar die opstandigheid toont zich niet naar de buitenwereld toe omdat het lichaam al zijn energie reeds ingezet en opgebruikt heeft. Men is uitgeblust, heeft niet de juiste woorden gekend, niet de juiste wegen bewandeld, niet de juiste connecties gehad en is uiteindelijk verdwaald geraakt in het netwerk die onze dominante cultuur voorhoudt.
Terwijl heel onze maatschappij zich richt op veiligheid en zekerheid vraagt het inderdaad veel moed om gevaarlijk – zijnde opstandig - te leven. Dat wil zeggen: leven op het scherp van de snee - niet wetende waar men uitkomt. Dat wil zeggen: zich kritisch opstellen en de verantwoordelijkheid totaal bij zichzelf leggen. Maar wie is daartoe bereid? Binnen onze kapitalistische wedloop kan je immers ook verantwoordelijkheid afkopen. Dat valt veel minder op en is minder bedreigend. Ondertussen staan een gigantisch aantal specialisten klaar om tegen betaling oplossingen aan te bieden. Die vindt je rijkelijk zowel binnen de wellnessmarkt als binnen de geneeskunde in het algemeen.
Dit maatschappelijke fel bevochten veld opgaan betekent dat je zult moeten gaan ontmijnen. Wil het hele levensveld terug beschikbaar én 'aanvoeld' worden, dan zal er meer nodig zijn dan zich enkel op de netjes afgebakende wegen begeven. Mocht dit soort veiligheid tot geluk leiden dan zou onze cultuur al ruimschoots tot het engelendom behoren. Niets is minder waar.

Elk moment gaan dood en leven gezamenlijk op pad. Ze zijn onafscheidelijk want hebben elkaar nodig; zijn van elkaar afhankelijk en scheppen elkaar. Deze wonderbaarlijke en mysterieuze levenstrilling beleven vraagt moed om de dualiteit (leven – dood) recht in de ogen te kijken. Dan moet je bereid zijn elke zekerheid op elk moment af te geven. Het leven tolereert deze mens zonder enige voorwaarde. Het wordt tijd dat de mens het leven tolereert en er niet langer met een wijde bocht omheen loopt.